Deze extra activiteiten kun je bezoeken tijdens Open Monumentendag 2026

In de voormalige suikerfabriek in Halfweg werden van 1863 tot 1992 suikerbieten verwerkt tot suiker. Binnen staan de oude ketels en installaties nog altijd op hun plek, roestig en indrukwekkend groot. De voormalige fabriek is inmiddels een populaire evenementenlocatie. Ontdek hoe dit industriële gebouw een tweede leven kreeg zonder zijn oude ziel te verliezen. 

Datum: zaterdag 12 september
Tijd: van 10:00 uur tot 14:00 uur 
Locatie: Haarlemmerstraatweg 7, Halfweg

Fort bij Penningsveer moest ooit een zwakke plek in de verdediging van de hoofdstad afsluiten. Daarna was het een interneringskamp en later munitieopslag. In 2023 nam Ruimtetijd het over. Ruimtetijd maakte een werkplaats voor kunstenaars, culturele organisaties en opleidingen. 

Beide dagen is er van alles te doen:

• loop de Ervaringsroute door de geschiedenis van het fort;
• bekijk de digitale expositie van Ruimtetijd in de loods
• ontmoet de kunstenaars in de Open Ateliers;
• ga mee met fortwachter Fred, die er al veertig jaar woont;
• strijk neer bij de Buitenbar voor koffie met taart, een lichte lunch of een borrel.

Datum: zaterdag 12 september en zondag 13 september
Tijd: beide dagen 10:00-17:00
Locatie: Penningsveer 2, Haarlemmerliede

De oude verkeerstoren op Schiphol Oost werd in 1952 in gebruik genomen en begeleidde tot 1998 de vluchten van het toen nog kleine vliegveld. Door de komst van een nieuwe start- en landingsbaan, dreigde de toren te verdwijnen. Lokale bedrijven kwamen in actie en haalden genoeg geld op om het bouwwerk te redden. Ze verplaatsten de toren van 300.000 kilo 30 meter te verplaatsen en restaureerden het. Nu is de toren een tastbare herinnering aan de luchtvaartgeschiedenis op Schiphol.

Klim onder begeleiding van een gids naar de bovenste verdieping en voel je even een luchtverkeersleider van vroeger. Boven staat de oude apparatuur nog opgesteld, helemaal zoals de verkeersleiders het destijds achterlieten. 

Datum: zaterdag 12 september
Tijd: van 12:00 uur tot 16:00 uur
Locatie: Stationsplein ZW 602, Schiphol

Deze bijzondere dubbele schutsluis uit 1890-1891 had vroeger twee functies. In vredestijd gebruikten boeren de sluis voor het vervoer van suikerbieten. In oorlogstijd kon het zuidelijke deel van Haarlemmermeer onder water worden gezet. Zo hielp de sluis Amsterdam te beschermen.

De sluis is nu kwetsbaar en wordt zorgvuldig gerestaureerd. Zo blijven het verhaal van de waterlinie en het agrarische verleden zichtbaar. Bezoek de dubbele schutsluis en ontdek dit bijzondere stukje watergeschiedenis.

Datum: zondag 13 september
Tijd: van 12:00 uur tot 16:00 uur
Locatie: Aalsmeerderdijk 460, Aalsmeerderbrug

Het gemeenlandshuis in Spaarndam doet niet voor het eerst mee aan Open Monumentendag, maar dit jaar is er wel iets bijzonders: Rijnland stelt eenmalig het woonhuis open, waar normaal geen bezoekers kunnen komen. In dit huis woonden vroeger waterbouwkundigen, zoals Cruquius, Brunings en Conrad. Het huis werd in 1641 gebouwd als timmerhuis van Rijnland, naast de Spaarndammerdijk.

Ook de rest van het terrein is open. In de Timmerloods ontdek je meer over de bouw van de sluisdeuren en de geschiedenis van de dijk. Je kunt ook een fietsroute van 12 kilometer volgen langs de dijk en het oude polderland.

Datum: zaterdag 12 en zondag 13 september
Tijd: beide dagen van 12:00 uur tot 17:00 uur
Locatie: Spaarndammerdijk 23, Spaarndam

Op deze plek in Nieuw-Vennep staat al sinds 1863 een katholieke kerk. De huidige Kerk O.L. Vrouw Onbevlekt Ontvangen werd gebouwd in 1956. Architect Hub Martens ontwierp de kerk in de stijl van de Delftse School. De kerk heeft eenvoudige vormen en een rustige uitstraling.

Op zaterdag 12 september klinkt hier de muziek van koor Morrend Volk. Vanaf 13.30 uur zingen zo’n 20 zangers in 2 korte blokken. Dankzij de bijzondere akoestiek klinkt hun zang extra mooi. Neem plaats, luister en geniet van de muziek.

Datum: zaterdag 12 september
Tijd: van 11:00 uur tot 16:00 uur 
Locatie: St. Antoniusstraat 16, Nieuw-Vennep

Aan de karakteristieke Huigsloterdijk ligt De Appelenburg. Dit is een boerderij met fruitkwekerij. Al generaties lang worden hier appels, groenten en andere streekproducten verbouwd. De Appelenburg is nu deels een biologisch bloementeeltbedrijf. Biodiversiteit krijgt hier veel aandacht.

Tijdens Open Monumentendag is er een klein museum in de boerderijwinkel. Foto’s en voorwerpen vertellen het verhaal van de Huigsloterpolder. U ontdekt hoe de polder vanaf 1926 weer vruchtbaar werd gemaakt. Loop binnen en ontdek wat deze polder voortbrengt.

Datum: zaterdag 12 september
Tijd: van 10:00 uur tot 17:00 uur 
Locatie: Huigsloterdijk 295, Abbenes

Na de drooglegging van de Haarlemmermeer in 1852 moest al het overtollige water ergens heen. Stoomgemaal Halfweg maalde het samen met 2 andere boezemgemalen weg, ruim 125 jaar lang. Toen het in 1977 buiten gebruik raakte, dreigde sloop en werd de stoommachine bijna naar Engeland verkocht. Toot een groep liefhebbers ingreep. Sinds 1985 houden vrijwilligers het oudste en grootste nog werkende schepradstoomgemaal ter wereld draaiende.

Tijdens Open Monumentendag staat het gemaal weer onder stoom. Beide dagen om 13:30 uur kun je mee op rondleiding. Je ruikt de kolen en de olie, hoort de machines en voelt de vloer trillen. Kinderen kunnen kolen scheppen, de smid helpen smeden en hun eigen stoomdiploma halen. 

Datum: zaterdag 12 en zondag 13 september
Tijd: beide dagen van 11:30 uur tot 16:30 uur 
Locatie: Haarlemmermeerstraat 4, Halfweg 

Deze dorpskerk uit 1868-1869 kwam er dankzij de gulle gift van Amsterdamse arts en dichter Jan Pieter Heije. Hij schonk de grond waarop het dorp zijn eigen kerk kon bouwen. Zijn dochter Sophia legde zelf de eerste steen. Waar de kerkgangers van Abbenes eerder helemaal naar De Kaag moesten reizen voor de mis, kreeg het dorp zo eindelijk een eigen plek van samenkomst.

Ruim 1,5e eeuw later staat de Nederlands Hervormde Kerk er nog altijd en is ze nog steeds de ontmoetingsplek van het dorp. Tijdens Open Monumentendag loop je mee op een wandeling naar het graf van J.P. Heije, waarbij een echte kenner je meeneemt in het verhaal van de man aan wie dit dorp zoveel te danken heeft. 

Datum: zaterdag 12 september
Tijd: van 10:00 uur tot 16:00 uur 
Locatie: Hoofdweg 1764, Abbenes

De Polderschuur aan de Spieringweg bewaart het Haarlemmermeermuseum sinds 2018 het landbouwerfgoed van de polder. Van oude tractors tot ander historisch boerenmaterieel. Een vaste groep vrijwilligers restaureert hier wekelijks de voertuigen en objecten, zodat het verhaal van het agrarische verleden van de Haarlemmermeer niet verloren gaat. Waar machines ooit dienden om de polder te bewerken, worden ze nu liefdevol in ere hersteld voor toekomstige generaties. 

Kom tijdens Open Monumentendag een kijkje nemen bij deze levende werkplaats van herstel en herinnering. En ontdek hoe vrijwilligers dit erfgoed draaiende houden. 

Datum: zaterdag 12 september en zondag 13 september
Tijd: beide dagen van 10:00 uur tot 17:00 uur
Locatie: Spieringweg 536a, Vijfhuizen  

De voormalige genieloods uit 1894 werd oorspronkelijk gebouwd als eenvoudige bergplaats tijdens de aanleg van Fort bij Aalsmeer. Het werd later een fortboerderij. Nu, ruim 130 jaar later, ondergaat het opnieuw een gedaanteverwisseling. De loods is omgevormd tot een hub voor duurzaamheid en circulaire economie. Kunst, verbeelding en natuur ontmoeten elkaar hier. Een mooi voorbeeld van hoe een eeuwenoud gebouw zich blijft aanpassen aan zijn tijd. 

Op zondag 13 september om 12:30 en 14:30 uur verken je hier tijdens de eco-wandeling "Wilde wandeling" de natuur rond het fort en de Geniedijk. En je ontdekt hoe deze plek zich klaarmaakt voor een groene toekomst. 

Datum: zondag 13 september
Tijd: van 12:00 uur tot 17:00 uur 
Locatie: Aalsmeerderdijk 460, Aalsmeerderbrug