Elise van Melis, directeur van het Cruquius Museum
Elise, wat is jouw link met Haarlemmermeer?
“Ik cirkel een groot deel van mijn leven in en rond de polder. In 2001 begon ik als conservator bij het Historisch Museum Haarlemmermeer. Tegenwoordig ben ik directeur van het Cruquiusmuseum. In die rol heb ik me ingezet voor de bouw van het nieuwe paviljoen en voor de verdere doorontwikkeling en vernieuwing van het museum.
Veel mensen denken dat Haarlemmermeer weinig verleden heeft, maar ook hier ligt de geschiedenis op straat. Ook hier zijn de Romeinen geweest en ook hier is de oorlogsperiode ingrijpend geweest. Met de verhalenpalen op plekken waar de geschiedenis heeft plaatsgevonden, wijzen we Haarlemmermeerders op hun eigen verleden. Dit alles heeft bijgedragen aan de ontwikkeling van het landschap van nu.”
Wat maakt volgens jou het Cruquius Museum uniek in Haarlemmermeer?
“Als je alleen al kijkt naar de architectuur van het gemaal, zie je dat het bijzonder is. Dit is eigenlijk een oer-Hollands verhaal. Hoe de strijd tegen het water in de 19e eeuw gewonnen is met de speciale stoomtechniek en met de grootste Cornish stoommachine ter wereld. Dit kun je als bezoeker nog steeds ervaren. Hiervoor kun je de machinekamer bezoeken in het Cruquius Museum.
Je kunt hier zien hoe de stoommachine beweegt, hoe het ruikt en wat voor geluid het maakt. Zo was het ook precies in de 19e eeuw. Het kijken naar het verleden is niet alleen terugkijken, maar ook vooruitkijken. Je ziet hoe je hier nu van kunt leren en je op basis hiervan verder kunt ontwikkelen.”
De geschiedenis staat nooit stil, zeker hier niet.
Het nieuwe Cruquiuspaviljoen is onlangs geopend. Wat betekent deze uitbreiding voor het museum en voor jou persoonlijk?
“De opening van het Cruquiuspaviljoen brengt de collecties van het Cruquius Museum en Meer-Historie samen, waardoor het verhaal van Haarlemmermeer, met 2000 jaar land, water en lucht, samenhangend verteld kan worden. Voor het museum en voor heel Haarlemmermeer betekent het dat we ons nu landelijk kunnen meten met andere musea. De geschiedenis van Haarlemmermeer is uniek: ooit was het water, nu land, en dorpen zijn ontstaan, verdwenen en weer ontstaan. Voor mij persoonlijk betekent het dat ik heel blij ben. Ik ben hier sinds 2011 mee bezig geweest: fondsen aanvragen, ontwerpen, alles binnen budget houden, samen met een klein team en bijna 250 vrijwilligers.
Het is een traject van lange adem geweest, maar ik heb altijd vanuit passie gewerkt, voor de inhoud en het verhaal van Haarlemmermeer, dat ik ontzettend boeiend vind. Daarnaast was het een enorme kans om een nieuw museum te bouwen, alles zelf in te richten, de verhaallijnen te bepalen, maar ook te zorgen dat de kantoren, de vrijwilligers en het publiek de ruimte krijgen die ze nodig hebben. Dat het gelukt is, en binnen budget, maakt het voor mij extra bijzonder.”
Je kunt hier zien hoe de stoommachine beweegt, hoe het ruikt en wat voor geluid het maakt.
De tentoonstelling heet: ‘Haarlemmermeer: het onmogelijke mogelijk gemaakt’. Welke thema’s kunnen bezoekers daar ontdekken?
“In het paviljoen kunnen bezoekers vijf thema’s ontdekken: de eerste pioniers, landbouw, water, luchtvaart en wonen.” Elise vertelt enthousiast over een klein kistje dat ze de ‘nachtwacht’ noemt, een replica van Jacob van Lennep met nep-vuistbijlen en speerpunten uit het Rijksmuseum. “Het is niet waardevol in materiële zin, maar wel heel betekenisvol.”
Waar ben jij trots op in Haarlemmermeer?
“Wat mij trots maakt, is dat we met ons team en vrijwilligers de rijke geschiedenis van Haarlemmermeer kunnen behouden en telkens weer op nieuwe manieren presenteren. De geschiedenis staat nooit stil, zeker hier niet. Ik nodig iedereen van harte uit om ons bijzondere gemaal met het nieuwe paviljoen te bezoeken. En zelf te ontdekken hoe dit precies in zijn werk is gegaan.”
